Αραβικά Κράτη: Κλιμακούμενη εμπιστοσύνη στις Ένοπλες Δυνάμεις

Σύμφωνα με έρευνα του Arab Barometer, οι -ήδη υψηλές- αμυντικές δαπάνες των αραβικών κρατών εμφανίζουν μια ανοδική τάση. Ενδεικτικά, το 2016 αντιστοιχούσαν στο 6% του ΑΕΠ, όταν ο μέσος όρος κυμαίνεται περίπου στο 2%. Παρότι αυτή η εξέλιξη κρίνεται ως θετική για τον αγώνα κατά της τρομοκρατίας, εγείρονται  ερωτηματικά για την ευαίσθητη πολιτικό-στρατιωτική ισορροπία στην ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής.

Το Arab Barometer συλλέγει δεδομένα για τα αραβικά κράτη από το 2006, καταγράφοντας την εμπιστοσύνη των πολιτών προς μια σειρά θεσμών όπως η κυβέρνηση, το δικαστικό σύστημα, το κοινοβούλιο, η αστυνομία, τα πολιτικά κόμματα, οι ένοπλες δυνάμεις κι η κοινωνία των πολιτών.

Τα αποτελέσματα, που προέκυψαν, υπογραμμίζουν με έντονο τρόπο την ανησυχητική πραγματικότητα. Για την περίοδο από το 2010 ως το 2016 η εμπιστοσύνη προς την πολιτική κυβέρνηση υποχώρησε από το 54% στο 38%, ενώ η εμπιστοσύνη προς τους στρατιωτικούς θεσμούς εκτοξεύθηκε στο 81% με τις ένοπλες δυνάμεις να αποτελούν τον πιο δημοφιλή θεσμό σε κάθε χώρα, που υπήρξε μέρος της έρευνας.

Καθώς οι εντάσεις στη Μέση Ανατολή δεν έχουν τέλος, ο αρχικός ενθουσιασμός για την Αραβική Άνοιξη έχει εξανεμιστεί, σε αντίθεση με τον πεσιμισμό για τις προοπτικές της οικονομίας και της ασφάλειας για την ευρύτερη περιοχή. Σχεδόν οι μισοί ερωτηθέντες εκτιμούν πως οι κυβερνήσεις τους δεν είναι σε θέση να αντιμετωπίσουν τις προκλήσεις, που διαφαίνονται στο άμεσο μέλλον.

Μπορεί τα στρατιωτικά πραξικοπήματα να μην είναι τόσο συχνά πλέον στη Μέση Ανατολή, ωστόσο οι ένοπλες δυνάμεις παραμένουν ένας παράγοντας διασφάλισης της εσωτερικής πολιτικής σταθερότητας σε μια περιφέρεια, που είναι εγγενώς ασταθής.

Ο Nicholas J. Lotito σημειώνει πως η Αραβική Άνοιξη έφερε ξανά στο επίκεντρο τις ένοπλες δυνάμεις, αποδεικνύοντας τη σημασία της πολιτικό-στρατιωτικής ισορροπίας για τη διατήρηση του status quo. Η Αραβική Άνοιξη απέδειξε πως οι κοινωνικές αναταραχές -ως αποτέλεσμα κοινωνικής κι οικονομικής δυσφορίας- μπορούν να ανατρέψουν στρατιωτικά καθεστώτα. Όμως, κι η δημοκρατική μετάβαση δεν μπορεί να προοδεύσει χωρίς την υποστήριξη ή έστω την ανοχή των ενόπλων δυνάμεων.

Παραδείγματος χάρη η Τυνησία κι η Αίγυπτος είναι χώρες στις οποίες οι ένοπλες δυνάμεις χαίρουν της εμπιστοσύνης του κοινωνικού συνόλου. Στη μεν Τυνησία ο στρατός επέτρεψε τη μετάβαση στη δημοκρατία, στη δε Αίγυπτο ο στρατός τη διέκοψε κι επέβαλλε ένα αυταρχικό καθεστώς. Στις δυο αυτές περιπτώσεις η αυξημένη κοινωνική εμπιστοσύνη προς τον στρατό οδήγησε σε διαφορετικές κατευθύνσεις. Ωστόσο, η εσωτερική σταθερότητα δε διαταράχθηκε μακροπρόθεσμα.

Στο Μπαχρέιν, τη Λιβύη, τη Συρία και την Υεμένη οι ένοπλες δυνάμεις δεν ενέπνεαν εμπιστοσύνη στην κοινωνία. Στην περίπτωση της Υεμένης συνέβαλε στο κύμα βίας, που βύθισε τη χώρα σε έναν εμφύλιο χωρίς τέλος.

Σε κάθε περίπτωση καθώς διευρύνεται το χάσμα της εμπιστοσύνης μεταξύ πολιτικής κυβέρνησης κι ενόπλων δυνάμεων εις βάρος της πρώτης, αυξάνεται η σχετική νομιμοποίηση και πολιτική επιρροή του στρατού. Δυνητικά αυτό μπορεί να αποδειχθεί εξίσου υγιές ή επικίνδυνο για μια κοινωνία.

 

Μάριος Ανέστης Καϊτάζης

 

Παραπομπές:

Lotito, N. J. (2018) «Rising public trust in Arab militaries at the expense of governments could signal a disruptive trend in civil-military relations and portend instability to come», Carnegie Endowment For International Peace, 30 Οκτωβρίου. Διαθέσιμο στο: http://carnegieendowment.org/sada/77610?mkt_tok=eyJpIjoiTmpGak5UWmhaR1JoTVdNMCIsInQiOiJ5cEVtdXhHNm1XaFgzWFJGU1RkQjVMcmFXTE4xRjFhODZLVlFydW9ibHBvcmlQdUk3ellvY0VXc2Nhd1NmQ1dQZ1wvZkFGYjlSMFlhQ1pVa28zWTE0aUJEUHFyZGdtUGtvOEtzNDBzQW82RWp5ZWxNanV4NWIxckYzOEl1QjErZXEifQ%3D%3D&fbclid=IwAR2CicTz0Dyx6J3U28zBw7Whr3QocVevPHmo4ZnNSvYLZHud27ahTk3xYw8 (Ανακτήθηκε 13 Νοεμβρίου 2018)

Συλλογικό όργανο (2018) Arab Barometer. Διαθέσιμο στο: http://www.arabbarometer.org/ (Ανακτήθηκε στις 13 Νοεμβρίου 2018)

Αρχική δημοσίευση φωτογραφίας σε: https://www.middleeastmonitor.com/20140709-the-egyptian-military-empire/

*Δήλωση αποποίησης πνευματικών δικαιωμάτων της φωτογραφίας βάσει του άρθρου 25 «χρήση για λόγους ενημέρωσης» του Ν. 2121/1993 περί πνευματικής ιδιοκτησίας, συγγενικών δικαιωμάτων και πολιτιστικών θεμάτων

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s