Η αυτοκέφαλη Ουκρανική Εκκλησία και το άνοιγμα των ασκών του Αιόλου

Μια είδηση που άξιζε της προσοχής μας την περασμένη εβδομάδα ήταν αυτή της ανακήρυξης της Αυτοκεφαλίας της Εκκλησίας της Ουκρανίας. Στην ουσία, η Αυτοκεφαλία δεν ανακηρύχθηκε, όμως η αποκάτασταση των σχισματικών Πατριαρχών, Φιλαρέτου και Μακαρίου, που την υποστήριζαν, αφαιρώντας απο τον Πατριάρχη της Μόσχας το δικαίωμα να χειροτονεί εκείνος τον εκάστοτε Μητροπολίτη του Κιέβου, δείχνει προδήλως ποια είναι η συνέχεια. [1]

Πρώτον, αυτό θα οδηγήσει σε σίγουρη κλιμάκωση της έντασης μεταξύ της Εκκλησίας της Μόσχας και του Φαναρίου. Η πρώτη δε δέχεται σε καμία περίπτωση την Αυτοκεφαλία της Εκκλησίας της Ουκρανίας διαμηνύοντας ότι θα προασπίσει τα συμφέροντα των ορθοδόξων της χώρας σε περίπτωση που αυτό κριθεί σκόπιμο, σύμφωνα με ανακοίνωση που εξέδωσε το Κρεμλίνο την Παρασκευή.[2]

Χαρακτηριστικά, ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, Ντμίτρι Πέσκοφ, δήλωσε πως η προστασία των ορθοδόξων της Ουκρανίας θα γίνει “αποκλειστικά με πολιτικά και διπλωματικά μέσα” και θα “αφορά το ενδεχόμενο οι ουκρανικές αρχές να μην καταφέρουν να κρατήσουν υπό έλεγχο την κατάσταση και μέσα στα όρια της νομιμότητας, αν η κατάσταση πάρει χαρακτήρα άσχημο και βίαιο” [3]. Κατά την άφιξη του στο Μίνσκ της Λευκορωσίας την Κυριακή, ενόψει της Ιεράς Συνόδου της Ρωσικής Εκκλησίας, ο Πατριάρχης της Ρωσίας Κύριλλος δήλωσε “Ελπίζω ότι η Ορθόδοξη Εκκλησία θα βρει τη δύναμη να ξεπεράσει τις κακουχίες… να παραμείνει ενωμένη”. [4]

Δεύτερον, σημαντικός είναι ο αντίκτυπος αυτής της κίνησης στα κράτη της χερσονήσου του Αίμου. Πέραν του διχασμού, η πράξη αυτή μπορεί να οδηγήσει σε ένα ντόμινο εξελίξεων που ενδέχεται να έχει πρωταγωνιστές χώρες που θα ενδιαφερόταν να ακολουθήσουν το παράδεισμα της Ουκρανίας, όπως η Μολδαβία, η ΠΓΔΜ και το Μαυροβούνιο. [5] Αυτή η πιθανή εξέλιξη δεν αρέσει καθόλου στην Εκκλησία της Σερβίας, η οποία συντάχθηκε με αυτή της Ρωσίας. [6] Η Βουλγαρική Εκκλησία εμφανίζεται διχασμένη, με άλλους να προτιμούν να αφήσουν το ζήτημα στα χέρια του Οικουμενικού Πατριαρχείου και άλλους να υποστηρίζουν τη Ρωσία και τη Σερβία θεωρώντας την ενέργεια του Οικουμενικού Πατριαρχείου μονομερή [7].

Απο την πλευρά τους η Ελλάδα και η Ρουμανία, δεν έχουν ορίσει το “στρατόπεδο” της επιλογής τους. Η Εκκλησία της Ελλάδος έχει ισχυρή φιλο-ρωσική τάση, απο την άλλη το ενδεχόμενο η ΠΓΔΜ να χρησιμοποιήσει ως εθνικιστικό ανάχωμα μια δική της αυτοκέφαλη Εκκλησία, αποτελεί πιθανό αποτρεπτικό παράγοντα στην τελική της απόφαση. [8] Επιπλέον, η Εκκλησία της Ρουμανίας όντας λιγότερο συνδεδεμένη με την ρωσική, μπορεί και πάλι να διστάσει να πάρει θέση ανοιχτά υπέρ της αυτοκεφαλίας της Ουκρανικής Εκκλησίας. [9] Τέλος, η Εκκλησία της Τσεχίας έλαβε θέση στο πλευρό της Εκκλήσίας της Ρωσίας.

Σημειωτέον, σε διεθνές επίπεδο, το Πατριαρχείο Αντιοχείας ζήτησε Σύνοδο των Ανατολικών Ορθοδόξων Χριστιανικών Εκκλησιών, άποψη με την οποία συντάσσεται και ο Μητροπολίτης Βαρσοβίας και πάσης Πολωνίας. [10]

Η Εκκλησία υπήρξε για τα βαλκανικά κράτη σημαντικό στοιχείο της πολιτισμικής και κοινωνικής τους πραγματικότητας, μάλιστα αποτέλεσε για ορισμένα το εφαλτήριο προς την ανεξαρτησία τους τον 20ο αιώνα. Ας μην ξεχνάμε πως ο βουλγαρικός εθνικισμός και η σύσταση της πρώιμης βουλγαρικής εθνικής ταυτότητας ξεκίνησε απο το βιβλίο ενός Βούλγαρου μοναχού ήδη απο τα μέσα του 18ου αιώνα και πριν ακόμη την ανακήρυξη της αυτόνομης Βουλγαρικής Εκκλησίας (1870).

Γίνεται λοιπόν εμφανές πως στα Βαλκάνια η θρησκεία έπαιξε πρωταρχικό ρόλο στη δόμηση της εθνικής τους ταυτότητας. Συνεπώς, κάθε θρησκευτική μεταβολή εξέφραζε μια τάση για αλλαγή. Εκ των πραγμάτων, η ουκρανική πρωτοβουλία δεν ήταν δυνατόν να αφήσει ανέπαφα τα Βαλκάνια καθώς δημιούργησε έναν αόρατο, ίσως και ορατό πλέον, διχασμό ανάμεσα στην Εκκλησία της Μόσχας και το Φανάρι. Η ανακήρυξη της Ουκρανικής Αυτοκεφαλίας θα μας απασχολήσει σίγουρα το επόμενο διάστημα καθώς δεν αποτελεί μια πράξη με μηδαμινό κόστος ούτε χωρίς παράπλευρες απώλειες.

 

Μαρία Μπαρέτα

 

Παραπομπές:

[1] “Η γεωπολιτική της Ορθοδοξίας μετά την μετωπική Φαναρίου – Μόσχας, ΣΚΑΙ, 12/10/2018, διαθέσιμο σε: http://www.skai.gr/news/greece/article/386147/i-geopolitiki-tis-orthodoxias-meta-tin-metopiki-fanariou-moshas/#ixzz5TwOD37l4 [τελευταία πρόσβαση: 14/10/2018]

[2] “Ρωσία για αυτοκεφαλία Ουκρανικής Εκκλησίας: Θα υπερασπιστούμε τα συμφέροντα των ορθοδόξων”, Naftemporiki, 12/10/2018, διαθέσιμο σε: https://www.naftemporiki.gr/story/1401712/rosia-gia-autokefalia-oukranikis-ekklisias-tha-uperaspistoume-ta-sumferonta-ton-orthodokson [τελευταία πρόσβαση: 14/10/2018]

[3] Το ίδιο.

[4] “Κλιμακώνεται η σύγκρουση Φαναρίου και Μόσχας για την Ουκρανία”, Protagon.gr, 13/10/2018, διαθέσιμο σε: https://www.protagon.gr/epikairotita/klimakwnetai-i-sygkrousi-fanariou-kai-mosxas-gia-tin-oukrania-44341706018 [τελευταία προσβαση: 14/10/2018]

[5] “Patriarch’s Ukraine Bombshell Will Echo in the Balkans”, Balkan Insight, 12/10/2018, διαθέσιμο σε: http://www.balkaninsight.com/en/article/patriarch-s-ukraine-bombshell-will-echo-in-the-balkans-10-12-2018 [τελευταία πρόσβαση: 14/10/2018]

[6] Το ίδιο.

[7] Το ίδιο.

[8] Το ίδιο

[9] Το ίδιο

[10] όπ.αν. Υποσημ. 1

 

Αρχική δημοσίευση φωτογραφίας σε: http://www.real.gr/kosmos/arthro/parembasi_kremlinou_tha_yperaspistoume_ta_symferonta_ton_orthodokson_stin_oukrania-500942/

*Δήλωση αποποίησης πνευματικών δικαιωμάτων της φωτογραφίας βάσει του άρθρου 25 «χρήση για λόγους ενημέρωσης» του Ν. 2121/1993 περί πνευματικής ιδιοκτησίας, συγγενικών δικαιωμάτων και πολιτιστικών θεμάτων

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s