Αδελφοί Μουσουλμάνοι – Μια ιστορική αναδρομή

Η Μουσουλμανική Αδελφότητα – ή αλλιώς «Κοινωνία των Αδελφών Μουσουλμάνων» – είναι μία Σονιτική[1] τρομοκρατική ομάδα που αποτελείται από ακραίους Ισλαμιστές Μουσουλμάνους. Ιδρύθηκε στην Αίγυπτο το 1928 από τον Αιγύπτιο λόγιο και δάσκαλο Χασάν αλ-Μπάνα, ο οποίος κατάφερε να επηρεάσει με τις ιδέες του πολλούς άλλους Μουσουλμάνους και σχεδόν όλα τα ισλαμιστικά κινήματα που δημιουργήθηκαν μετά την τρίτη δεκαετία του 20ου αιώνα. Το πρώτο βασικό σύνθημα της Αδελφότητας ήταν «Πιστοί αλλά Αδελφοί»[2].

Βασικός στόχος των Αδελφών Μουσουλμάνων είναι η εγκαθίδρυση του Κορανίου και της Σόννα τόσο σε ατομικό όσο και σε συλλογικό επίπεδο. Αυτό προκύπτει κυρίως από τις πράξεις και τα λόγια τους[3], παρά το ότι οι ίδιοι υποστηρίζουν ότι είναι υπέρ της Δημοκρατίας και των αρχών της. Ανάμεσα στους στόχους της Αδελφότητας ήταν και η διάχυση των ισλαμικών ηθών σε όλο τον κόσμο και η εξάπλωση της έννοιας της αγαθοεργίας, αλλά ο στόχος αυτός τροποποιήθηκε και οι Αδελφοί Μουσουλμάνοι ξεκίνησαν να ασχολούνται και με την πολιτική. Αυτό συνέβη επειδή ήθελαν την απαλλαγή της Αιγύπτου τόσο από την Βρετανική κυριαρχία και έλεγχο όσο και γενικότερα από τις δυτικές δυνάμεις. Με τα χρόνια η Αδελφότητα συνδύαζε τις ισλαμικές φιλανθρωπίες με την πολιτική δράση.

Σε αυτό το σημείο αξίζει να σημειωθεί ότι παρά το γεγονός ότι η Βρετανική κατοχή της Αιγύπτου τερματίστηκε το 1922, η Βρετανία κατάφερε να διατηρήσει ειδικές πολιτικές και στρατιωτικές συνθήκες στο έδαφος της χώρας, οι οποίες της επέτρεπαν να ασκεί έλεγχο στο εσωτερικό της. Η κατάληψη της Αιγύπτου από την Βρετανία ξεκίνησε το 1882 και τυπικά τερματίστηκε το 1922. Παρόλα αυτά, η Διώρυγα του Σουέζ – ίσως το σημαντικότερο εμπορικό σημείο παγκοσμίως ακόμη και σήμερα – παρέμεινε υπό βρετανική κατοχή για πολλά χρόνια. Εκτός της Βρετανίας, εδάφη της Αιγύπτου διεκδικήθηκαν μέσα στις δεκαετίες και από άλλες Δυνάμεις, όπως την Ιταλία και την Γερμανία. Βασικό αίτημα των Αιγυπτίων ήταν η ουσιαστική ανεξαρτησία τους από τις Μεγάλες Δυνάμεις, αίτημα το οποίο οι Αδελφοί Μουσουλμάνοι ήθελαν να πραγματοποιήσουν, μιας και η χρονική περίοδος κατά την οποία δημιουργήθηκαν χαρακτηρίζεται από την μόνο τυπική και καθόλου ουσιαστική ανεξαρτησία της χώρας.

Η Μουσουλμανική Αδελφότητα κατάφερε με τα χρόνια να αναπτύξει μία ιδεολογία η οποία έχει επηρεάσει πολλά κινήματα και πολλούς Μουσουλμάνους σε όλο τον κόσμο. Πολλές από τις μεγάλες σύγχρονες σονιτικές τρομοκρατικές οργανώσεις – για παράδειγμα η Αλ-Κάιντα, Χαμάς, Daesh – δημιουργήθηκαν και αποτελούνται ακόμη και σήμερα από μέλη και πρώην μέλη της Αδελφότητας. Η μεγαλύτερη απόδειξη της δύναμης των Αδελφών Μουσουλμάνων ήταν η ανάδειξη της οργάνωσης στην ηγεσία της Αιγύπτου το 2012, μετά το ξέσπασμα της Αραβικής Άνοιξης και στην Αίγυπτο, το 2011.

Χασάν αλ-Μπάνα

Ο Χασάν αλ-Μπάνα γεννήθηκε στην Αίγυπτο το 1928 και ήταν λόγιος και δάσκαλος. Το 1927 ξεκίνησε να διδάσκει στην Ισμαηλία[4], όπου τον Μάρτιο του 1928 ίδρυσε την Κοινωνία των Αδελφών Μουσουλμάνων ως ένα κίνημα κοινωνικό, θρησκευτικό και πολιτικό, το οποίο θα απευθυνόταν σε όλο τον Ισλαμικό Κόσμο. Για τον αλ-Μπάνα η Μουσουλμανική Αδελφότητα είναι το «Τάγμα του Αλλάχ». Από την δεκαετία του 1930 και έως το ξέσπασμα του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου ο αλ-Μπάνα είχε καταφέρει να εξαπλώσει κατά πολύ την δύναμη των Αδελφών Μουσουλμάνων. Μετά το τέλος του Πολέμου η Αδελφότητα μετρούσε πάνω από μισό εκατομμύριο ενεργά μέλη και ακόμα τόσους υποστηρικτές.

Ο αλ-Μπάνα κατάφερε να δημιουργήσει πολλά παρακλάδια της οργάνωσης και ίδρυσε, μεταξύ άλλων, νοσοκομεία, κλινικές, σχολεία, τζαμιά και διάφορα ιδρύματα, με το πρόσχημα της φιλανθρωπίας, αλλά με βασικό στόχο την εκπλήρωση των δικών τους σκοπών. Εκτός των παραπάνω, ο αλ-Μπάνα κατάφερε να δημιουργήσει ακόμη και ένα παραστρατιωτικό παρακλάδι της Αδελφότητας, το οποίο δρούσε παράλληλα με αυτήν. Η μυστική Πολιτοφυλακή αυτή προέβη σε πράξεις πολιτικής βίας και έκανε πολλές βομβιστικές επιθέσεις, όντας υπεύθυνη για κύματα βίας που ξέσπασαν στην Αίγυπτο. Βασική ευθύνη της πολιτοφυλακής αυτής ήταν χρηματοδότηση και η στρατιωτική εκπαίδευση των μελών της, καθώς επίσης και η πραγματοποίηση τρομοκρατικών ενεργειών.

Ακόμη ένα μεγάλο επίτευγμα του αλ-Μπάνα ήταν ότι κατάφερε να φέρει την επονομαζόμενη «χρυσή αρχή» στην Αδελφότητα. Ως τέτοια ορίζεται η φιλοξενία όλων των αιρέσεων του Ισλάμ, αλλά και των μη Μουσουλμάνων εντός του κόλπου της Κοινωνίας των Αδελφών Μουσουλμάνων. Με αυτό τον τρόπο ο ίδιος προσπάθησε – και ως ένα μεγάλο βαθμό το κατάφερε – να χρησιμοποιηθούν όσο το δυνατόν περισσότεροι άνθρωποι για την επίτευξη των στόχων της ομάδας και της ηγεσίας της. Μέσω των μέσων αυτών, η οργάνωση έφτασε σε σημείο να αποτελέσει πρότυπο για άλλες ισλαμιστικές ομάδες που δημιουργήθηκαν αργότερα.

Το 1949 ο Χασάν αλ-Μπάνα δολοφονήθηκε και έλαβε, για τους Αδελφούς Μουσουλμάνους και τους υποστηρικτές τους, μία περίοπτη θέση ανάμεσα στους Μάρτυρες για τον Αλλάχ. Για την Μουσουλμανική Αδελφότητα ο αλ-Μπάνα ήταν κάτι ανώτερο από έναν κοινό θνητό.

Σαγίντ Κουτμπ – τακφίρ

Εκτός του Χασάν αλ-Μπάνα, ακόμη μία προσωπικότητα που επηρέασε βαθιά την σκέψη της Μουσουλμανικής Αδελφότητας και όλων των ισλαμιστικών κινημάτων μετέπειτα ήταν ο Σαγίντ Κουτμπ.  Ο Κουτμπ κατάφερε να κατάφερε με την γραφή και τον λόγο του να καθορίσει σε μεγάλο βαθμό τον ισλαμικό φονταμενταλισμό.

Το βασικότερο στοιχείο που κατάφερε να προσθέσει ο ίδιος στην ισλαμιστική ιδεολογία ήταν αυτή του τακφίρ. Ως τακφίρ ορίζονται όλοι όσοι ανήκουν στους «άπιστους» και τους «αποστάτες», οι οποίοι πρέπει να καταγγέλλονται από τους πιστούς Μουσουλμάνους. Σύμφωνα με τον Σαγίντ Κουτμπ, ο οποίος διαμόρφωσε εν πολλοίς τον όρο αυτό, ο τακφιρισμός – ή αλλιώς το δόγμα της αποκήρυξης – μπορεί να εφαρμοστεί όχι μόνο εναντίον ανθρώπων, αλλά και ενάντια σε κράτη και κοινωνίες που ανήκουν στον κόσμο της άγνοιας[5]. Οι πιστοί Μουσουλμάνοι οφείλουν να τιμωρούν τους άπιστους και διεφθαρμένους, ακόμη και αν αυτοί κατέχουν την εξουσία μιας χώρας. Η άποψη αυτή εφαρμόζεται πλέον από τις ισλαμιστικές φονταμενταλιστικές οργανώσεις. Ειδικά σε συνδυασμό με την αναγκαιότητα της επανάστασης, που σύμφωνα με τον Κουτμπ πρέπει να λαμβάνει χώρα σε περίπτωση που πιστοί Μουσουλμάνοι βρίσκονται υπό την ηγεσία απίστων, αποτελούν τα βασικά στοιχεία του εξτρεμιστικού Ισλάμ.

Επίλογος

Οι δύο παραπάνω άνθρωποι επηρέασαν πολύ με τις ιδέες και τις διδαχές τους τόσο την Μουσουλμανική Αδελφότητα όσο και όλες τις ισλαμιστικές ομάδες που δημιουργήθηκαν μετά από αυτήν. Βασικό στοιχείο όλων των ομάδων αυτών είναι η προσπάθεια εξάπλωσης του Ισλάμ, κυρίως μέσω της χρήσης βίας. Για την Κοινωνία των Αδελφών Μουσουλμάνων το γκεχάντ – γνωστό ως τζιχάντ – ανήκει στις βασικές προσταγές για τον ισλαμικό όρκο της πίστης των Αδελφών Μουσουλμάνων. Εκτός του γκεχάντ, και το μαρτύριο για το Ισλάμ και τον Αλλάχ αποτελεί υποχρέωση των μελών της Αδελφότητας.

Η Μουσουλμανική Αδελφότητα συνέχισε το έργο και την λειτουργία της βασιζόμενη στις παραπάνω ιδεολογίες. Οι τρομοκρατικές ενέργειες και η μύηση νέων μελών συνεχίστηκε και συνεχίζεται έως και σήμερα. Μετά την δολοφονία του αλ-Μπάνα ο διάδοχός του, Χασάν Χουνταϊμπί, ισχυρίστηκε ότι διέλυσε την Πολιτοφυλακή, αλλά συνελήφθη αργότερα για την δημιουργία νέας, η οποία είχε ως σκοπό την δολοφονία του Γκαμάλ Αμπντέλ Νάσσερ[6]. Τις επόμενες δεκαετίες δημιουργήθηκαν στην Αίγυπτο και νέες τρομοκρατικές ομάδες που αποδείχθηκε ότι δρούσαν υπό τη σκέπη των Αδελφών Μουσουλμάνων[7]. Μία τέτοια ομάδα είναι και η «Ταξιαρχία ‘95», η οποία ιδρύθηκε το 1995 από τους Αδελφούς Μουσουλμάνους και αποτελεί την πιο επικίνδυνη διεθνή μηχανή προπαγάνδας.

Μετά το ξέσπασμα της Αραβικής Άνοιξης και στην Αίγυπτο, το 2011, οι Αδελφοί Μουσουλμάνοι κατάφεραν να δημιουργήσουν ένα πολιτικό κόμμα, αυτό της «Ελευθερίας και Δικαιοσύνης», το οποίο συμμετείχε στις εκλογές και κατάφερε να κερδίσει σχεδόν το 50% των εδρών κατά τις βουλευτικές εκλογές. Ο υποψήφιος[8] του κόμματος «Ελευθερίας και Δικαιοσύνης» κέρδισε τις προεδρικές εκλογές που ακολούθησαν τον Ιούνιο του 2012, αλλά κατάφερε να μείνει στην εξουσία μόνο έναν χρόνο, καθώς ανετράπη μετά από διαδηλώσεις που έλαβαν χώρα στην Αίγυπτο. Μετά τις διαδηλώσεις και την πτώση του κόμματος «Ελευθερίας και Δικαιοσύνης» από την ηγεσία της χώρας πολλά μέλη της Μουσουλμανικής Αδελφότητας σκοτώθηκαν και πολλά φυλακίστηκαν. Μέσα στα μέλη της Αδελφότητας που συνελήφθησαν από τις Αρχές της Αιγύπτου ήταν και ο πρώην Πρόεδρος της Αιγύπτου, Μοχάμεντ Μόρσι. Το 2013 η Μουσουλμανική Αδελφότητα και οι ομάδες που λειτουργούν υπό την δική της σημαία και προστασία ετέθη εκτός νόμου από τα Δικαστήρια της χώρας, τα οποία διέταξαν και την κατάσχεση των περιουσιακών στοιχείων της οργάνωσης. Στη συνέχεια, η κυβέρνηση της Αιγύπτου, υπό τον Αμπντέλ Φατάχ αλ-Σίσι, κήρυξε και επίσημα την Αδελφότητα τρομοκρατική ομάδα.

 

Σοφία Κολτζή

 

Υποσημειώσεις:

[1] Οι Σονίτες Μουσουλμάνοι ανήκουν στον έναν από τους δύο βασικούς κλάδους του Ισλάμ – στον άλλον κλάδο βρίσκονται οι Σιίτες. Το Σονιτικό δόγμα, κατά πολλούς και το Ορθόδοξο, δίνει έμφαση στη Σόνα του προφήτη Μωάμεθ. Η Σόνα είναι η παράδοση του Προφήτη.
[2] Στη συνέχεια αυτό άλλαξε και μετετράπη σε «Ο Αλλάχ είναι ο στόχος μας, το Κοράνι το Σύνταγμά μας, ο Προφήτης ο Ηγέτης μας, το Γκεχάντ ο δρόμος μας, ο θάνατος για τον Αλλάχ η επιθυμία μας».
[3] Μία από τις φράσεις-κλειδιά των Αδελφών Μουσουλμάνων είναι «Το Ισλάμ είναι η λύση».
[4] Η Ισμαηλία βρίσκεται κοντά στην Διώρυγα του Σουέζ.
[5] Η κατάσταση άγνοιας είναι γνωστή ως τζαχιλία (jahiliyah)
[6] Ήταν Πρόεδρος της Αιγύπτου από το 1956 έως το 1970.
[7] Τέτοιες ομάδες ήταν η Gama’at al-Muslimin και η Gama’a al-Islamiyya.
[8] Μοχάμεντ Μόρσι.

 

Παραπομπές:

Berman, P. (2003) ‘The Philosopher of Islamic Terror’, The New York Times Magazine, 23 Μαρτίου, Διαθέσιμο στο: http://www.nytimes.com/2003/03/23/magazine/the-philosopher-of-islamic-terror.html

Farahat, C. (2017) ‘The Muslim Brotherhood, Fountain of Islamist Violence’, Middle East Quarterly, 24(2), σελίδες: 1-10

Farahat, C. (2017) ‘Earning its terrorist designation’, The Washington Times, 23 Απριλίου, Διαθέσιμο στο: https://www.washingtontimes.com/news/2017/apr/23/mislim-brotherhood-earns-its-terrorist-designation/

Ikhwanis.Com (2018). Ikhwanis.Com: The Other (Hidden) Face of the so-called “Muslim Brotherhood”. Διαθέσιμο στο: http://www.ikhwanis.com/

Ikhwanweb (2018). Ikhwanweb: The Muslim Brotherhood Official English Website. Διαθέσιμο στο: http://www.ikhwanweb.com/index.php

Robert, I. (2001) ‘Is this the man who inspired Bin Laden?’, Τhe Guardian, 1 Νοεμβρίου, Διαθέσιμο στο: https://www.theguardian.com/world/2001/nov/01/afghanistan.terrorism3

Sacirbey, O. (2011) ‘The Muslim Brotherhood’s “intellectual godfather”’, Washingtonpost, 12 Φεβρουαρίου, Διαθέσιμο στο: http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2011/02/11/AR2011021106019.html

The Editors of Encyclopedia Britannica (1998). “Hassan al-Banna”, Encyclopedia Britannica, 20 Ιουλίου. Διαθέσιμο στο: https://www.britannica.com/biography/Hasan-al-Banna

 

*Δήλωση αποποίησης πνευματικών δικαιωμάτων της φωτογραφίας βάσει του άρθρου 25 «χρήση για λόγους ενημέρωσης» του Ν. 2121/1993 περί πνευματικής ιδιοκτησίας, συγγενικών δικαιωμάτων και πολιτιστικών θεμάτων

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s