Η κυπριακή ΑΟΖ, η Ελλάδα κι η Τουρκία

Στο περιθώριο του εορτασμού των Θεοφανίων, ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας κ. Νίκος Αναστασιάδης δήλωσε για το θέμα της οριοθέτησης της κυπριακής Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ) ότι «περιμένουμε τις παρατηρήσεις και της Ελλάδος διότι εφάπτονται οι ζώνες, οι οποίες διαχωρίζουν τις δύο Αποκλειστικές Οικονομικές Ζώνες». Η δήλωση αυτή κάθε άλλο παρά αναπάντεχη ήταν, αφού το θέμα της οριοθέτησης της ΑΟΖ συνιστά εδώ και αρκετές μέρες σημείο έντονης αντιπαράθεσης μεταξύ των υποψηφίων προέδρων. Οι κυπριακές προεδρικές εκλογές πρόκειται να διεξαχθούν στις 28 Ιανουαρίου 2018 – και στις 4 Φεβρουαρίου 2018, αν χρειαστεί βέβαια και δεύτερος γύρος.

Η αντίστοιχη συζήτηση στον ελλαδικό χώρο έχει υποχωρήσει σοβαρά το τελευταίο διάστημα, ιδίως λόγω της κεντρικής θέσης που έχει καταλάβει στην πολιτική και ειδησεογραφική ατζέντα το ζήτημα της ονομασίας της πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας. Έτσι, τη συζήτηση αυτή ανέλαβαν να συνεχίσουν, έστω ατύπως, δύο διακεκριμένοι Έλληνες ακαδημαϊκοί, ο κ. Άγγελος Συρίγος και ο κ. Χρήστος Ροζάκης. Αυτή έλαβε χώρα με αρθρογραφία τους σε ελληνική εφημερίδα μεγάλης κυκλοφορίας.

Ο γράφων θα περιοριστεί σε τρεις παρατηρήσεις. Η πρώτη αφορά τη διαχρονική διπλωματική μεταχείριση των τουρκικών διεκδικήσεων. Οι διεκδικήσεις αυτές έχουν ξεκινήσει ήδη από το 2008, ενώ κορυφώθηκαν τον Απρίλιο του 2012, οπότε και η Άγκυρα δημοσίευσε χάρτες με βάση τους οποίους της ανήκαν τμήματα της υφαλοκρηπίδας της Ρόδου, της Καρπάθου, ολόκληρη η υφαλοκρηπίδα του Καστελορίζου, αλλά και η κυπριακή ΑΟΖ δυτικά του νησιού. Οι ελληνικές και κυπριακές κυβερνήσεις σε καμία περίπτωση δεν αντέδρασαν με δικούς τους χάρτες, ή έστω με δικό τους προσδιορισμό των ΑΟΖ.

Η δεύτερη παρατήρηση αφορά την ίδια την είδηση της οριοθέτησης των ΑΟΖ μεταξύ Ελλάδας και Κύπρου. Αυτή είναι για αρκετούς μία κατάλληλη, και βέβαια διεθνώς νόμιμη, λύση στο γρίφο της τουρκικής επεκτατικότητας. Το βασικό της πλεονέκτημα προδίδουν οι περαιτέρω δηλώσεις του Κυπρίου προέδρου: «δεν είναι θέμα οριοθέτησης της διαχωριστικής γραμμής μεταξύ Τουρκίας και Ελλάδας, είναι μεταξύ Κύπρου και Ελλάδος. Επομένως, αυτό είναι εντελώς ξένο θέμα προς όσα συζητούμε για τις συντεταγμένες της κυπριακής ΑΟΖ». Μια οριοθέτηση μεταξύ Ελλάδας και Κύπρου μπορεί να δημιουργήσει ένα νόμιμο ισχυρό προηγούμενο που πολύ δύσκολα θα αμφισβητήσει η τουρκική πλευρά χωρίς να υπέχει διεθνή ευθύνη. Παρ’όλα αυτά, είναι αρκετοί εκείνοι που πιστεύουν πως κάτι τέτοιο θα αποβεί εθνικά επιζήμιο, αφού θα φέρει την Αθήνα και τη Λευκωσία ευθέως αντιμέτωπες με μια Άγκυρα ολοένα ριζοσπαστικότερη και αυταρχικότερη.

Έτσι φτάνουμε στην τρίτη παρατήρηση, που έρχεται να προτείνει λύσεις λιγότερο ευθείς, αλλά σίγουρα περισσότερο χειροπιαστές σε σχέση με την έως τώρα ακολουθούμενη διπλωματία των διακοινώσεων. Προς αυτήν την κατεύθυνση θα λειτουργούσε η απλή κατάθεση των συντεταγμένων των ορίων της ελληνικής και της κυπριακής ΑΟΖ στην αρμόδια, κατά τη Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας του 1982, υπηρεσία του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών. Κατ’ αυτόν τον τρόπο θα προέκυπτε εμμέσως πλην σαφώς οριοθέτηση μεταξύ των δύο ΑΟΖ με την ταύτιση των ορίων τους. Η κριτική που ασκείται και σε αυτή τη λύση είναι ότι πρόκειται και πάλι για αναμόχλευση του ζητήματος της ΑΟΖ, την οποία θα εκλάβει η γείτονα χώρα ως μονομερή ενέργεια, με αποτέλεσμα την πρόκληση τριβής. Γι’ αυτό προτείνεται, εναλλακτικά, η δημιουργία εθνικής ζώνης αλιείας 12 μιλίων. Την ενέργεια αυτή έχει συστήσει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στα κράτη – μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης ήδη από το Δεκέμβριο του 1992. Αυτή είναι μια επιλογή που αρκετοί θεωρούν στρατηγικά συμφέρουσα, καθώς δεν εμπλέκει το ζήτημα της ΑΟΖ, βρίσκει έρεισμα στους Ευρωπαίους εταίρους της Ελλάδας και της Κύπρου, ενώ, τέλος, ξεκαθαρίζει τις βλέψεις των δύο τελευταίων για τα γεωγραφικά όρια της εθνικής τους κυριαρχίας.

Καταληκτικά, πρέπει να τονισθεί, με αφορμή την σχετική συζήτηση στη Μεγαλόνησο, πως τα εθνικά θέματα δεν πρέπει να γίνονται αντικείμενο ευκαιριακών αντιπαραθέσεων προεκλογικού χαρακτήρα. Πρέπει να είναι αντικείμενο συνεχούς προσπάθειας και να εξετάζονται, στο βαθμό που αυτό είναι δυνατό, στο πλαίσιο όχι μιας κομματικής, αλλά μιας εθνικής πολιτικής.

 

Βαγγέλης Σταματίου

 

Παραπομπές:

Ελεύθερος Τύπος. (Ιανουάριος 2018). Αναστασιάδης: Η Λευκωσία αναμένει τις παρατηρήσεις της Αθήνας για την ΑΟΖ. Διαθέσιμο σε: http://www.eleftherostypos.gr/diethni/164537-anastasiadis-i-leykosia-anamenei-tis-paratiriseis-tis-athinas-gia-tin-aoz/ (Ανακτήθηκε 6 Ιανουαρίου 2018).

Η Καθημερινή. (Ιανουάριος 2018). Η Κύπρος οριοθετεί άμεσα και την υπόλοιπη ΑΟΖ. Διαθέσιμο σε: http://www.kathimerini.gr/942145/article/epikairothta/politikh/h-kypros-orio8etei-amesa-kai-thn-ypoloiph-aoz (Ανακτήθηκε 6 Ιανουαρίου 2018).

Ο Φιλελεύθερος. (Ιανουάριος 2018). Νικόλας: Ο κ. Αναστασιάδης δίνει άλλοθι στην Τουρκία. Διαθέσιμο σε: http://www.philenews.com/eidiseis/ekloges2018/article/473742/nikolas-o-k-anastasiadis-dinei-allothi-stin-toyrkia (Ανακτήθηκε 6 Ιανουαρίου 2017).

Τα Νέα. (Ιανουάριος 2018). Αναστασιάδης: Παραποιήθηκαν οι δηλώσεις για την ΑΟΖ. Διαθέσιμο σε: http://www.tanea.gr/news/greece/article/5503075/anastasiadhs-parapoihthhkan-oi-dhlwseis-gia-thn-aoz/ (Ανακτήθηκε 6 Ιανουαρίου 2018).

Το Βήμα. (Ιανουάριος 2018). Αναστασιάδης: Περιμένουμε την Ελλάδα για την οριοθέτηση της ΑΟΖ. Διαθέσιμο σε: http://www.tovima.gr/world/article/?aid=931160 (Ανακτήθηκε 6 Ιανουαρίου 2018).

Capital.gr. (Ιανουάριος 2018). Ν. Αναστασιάδης: Εάν χρειαστεί θα αντιδράσουμε για ΑΟΖ. Διαθέσιμο σε: http://www.capital.gr/diethni/3264929/n-anastasiadis-ean-xreiastei-tha-antidrasoume-gia-aoz (Ανακτήθηκε 6 Ιανουαρίου 2018).

Συρίγος, Άγγ. (Ιανουάριος 2018). Ακινησία και διάχυτες απειλές πολέμου. Διαθέσιμο σε: http://www.kathimerini.gr/941333/opinion/epikairothta/politikh/akinhsia-kai-diaxytes-apeiles-polemoy (Ανακτήθηκε 6 Ιανουαρίου 2017).

Ροζάκης, Χρ. (Δεκέμβριος 2017). Η Μεγάλη Χίμαιρα: Οι συντεταγμένες και το Δίκαιο της Θάλασσας. Διαθέσιμο σε: http://www.kathimerini.gr/937355/opinion/epikairothta/politikh/h-megalh-ximaira-oi-syntetagmenes-kai-to-dikaio-ths-8alassas (Ανακτήθηκε 6 Ιανουαρίου 2018).

Συρίγος, Άγγ. (Νοέμβριος 2017). Πράγματα που γίνονται και δεν λέγονται. Διαθέσιμο σε: http://www.kathimerini.gr/936321/opinion/epikairothta/politikh/pragmata-poy-ginontai-kai-den-legontai (Ανακτήθηκε 6 Ιανουαρίου 2018).

 

Αρχική δημοσίευση φωτογραφίας σε: http://www.kathimerini.gr/942145/article/epikairothta/politikh/orio8ethsh-kai-ths-ypoloiphs-aoz-anakoinwse-o-n-anastasiadhs

*Δήλωση αποποίησης πνευματικών δικαιωμάτων της φωτογραφίας βάσει του άρθρου 25 «χρήση για λόγους ενημέρωσης» του Ν. 2121/1993 περί πνευματικής ιδιοκτησίας, συγγενικών δικαιωμάτων και πολιτιστικών θεμάτων

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s